Vooraanstaande deskundigen uit 14 Latijns-Amerikaanse landen lanceren een juridisch kader om ‘ecocide’ te voorkomen

MEXICO-STAD, 1 oktober – Latijns-Amerikaanse milieu- en juridische deskundigen presenteren een modelwet inzake ecocide, bedoeld om landen in heel Latijns-Amerika een kader te bieden om ernstige milieuschade strafbaar te stellen.

Soortgelijke kaders zijn al aangenomen in de EU en in nationale rechtsgebieden, van Azerbeidzjan tot Mauritius, en zouden de bestaande wetgeving aanzienlijk kunnen versterken om de uitzonderlijke biodiversiteit van de regio beter te beschermen, waar de huidige regelgeving er niet in slaagt de vernietiging van bosecosystemen en de massale afname van de populaties van in het wild levende dieren te voorkomen. 

Sinds 1990 zijn in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied ongeveer 160 miljoen hectare bos verloren gegaan — een oppervlakte die gelijk is aan de gezamenlijke oppervlakte van Peru, Uruguay en Panama. De regio kent bovendien de sterkste afname ter wereld in de gemonitorde populaties van in het wild levende dieren: een gemiddelde afname van 95% tussen 1970 en 2020. Latijns-Amerika is tevens de gevaarlijkste regio ter wereld voor verdedigers van landrechten en het milieu: in 2025 vond daar 85% van alle gedocumenteerde moorden wereldwijd plaats.

De wet inzake ecocide stelt een strafrechtelijke drempel vast voor de ernstigste vormen van milieuvernietiging, waardoor persoonlijke strafrechtelijke aansprakelijkheid ontstaat voor hooggeplaatste besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor ernstige, wijdverspreide of langdurige milieuschade. Het doel is niet alleen om dergelijke schade strafrechtelijk te vervolgen, maar ook om destructieve beslissingen te ontmoedigen voordat de schade zich voordoet.

De modelwet inzake ecocide voor Latijns-Amerika bouwt voort op de definitie van ecocide uit 2021, die is opgesteld door een panel van onafhankelijke deskundigen. Daarin wordt ecocide gedefinieerd als „onwettige of moedwillige handelingen die worden gepleegd in de wetenschap dat er een aanzienlijke kans bestaat dat deze handelingen ernstige en ofwel wijdverspreide ofwel langdurige schade aan het milieu veroorzaken.”

In september 2024 hebben Vanuatu, Fiji en Samoa, op basis van de definitie uit 2021, een formeel voorstel ingediend om het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof te wijzigen, teneinde ecocide tot een vijfde internationale misdaad tegen de mensheid te maken, naast genocide, misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en het misdrijf van agressie. 

Ook in Azerbeidzjan, België en, meest recentelijk, Mauritius (in april 2026) zijn nationale wetten inzake ecocide aangenomen, terwijl er in landen als Brazilië, Peru, Argentinië, Mexico, Italië, India, Frans-Polynesië, Nederland en Schotland vooruitgang wordt geboekt met de wetgeving op dit gebied.

De nieuwe modelwet is tot stand gekomen via een openbare raadpleging, gevolgd door online werksessies met 74 deskundigen uit 14 landen in de regio, met als hoogtepunt een tweedaagse conferentie in Mexico-Stad waaraan meer dan 30 juristen deelnamen. De uiteindelijke tekst is afgestemd op de civielrechtelijke stelsels van Latijns-Amerika en is zo opgesteld dat hij gemakkelijk door nationale parlementen kan worden aangenomen of aangepast.

Het project stond onder leiding van Stop Ecocide International, in samenwerking met de Vereniging van Onderzoekers op het gebied van Milieu- en Klimaatstrafrecht (AIDPAC), het Mexicaanse Centrum voor Milieurecht (CEMDA), de Universidad Iberoamericana, het Transdisciplinair Centrum voor Duurzaamheid (CENTRUS) en de Alliantie van Milieurechtklinieken van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied.

Rodrigo Lledó Vásquez, directeur voor Noord- en Zuid-Amerika bij Stop Ecocide International, zei:

“Vanaf het begin is dit een werkelijk democratisch en participatief proces geweest. We zijn begonnen met een regionale openbare raadpleging, gevolgd door werksessies met 74 deskundigen uit 14 landen in Latijns-Amerika, met als hoogtepunt twee dagen intensief schrijfwerk door meer dan 30 juristen in Mexico-Stad. Het resultaat is een modelwet die is gevormd door zowel juridische expertise als de realiteit en ervaringen van mensen uit de hele regio.”

Jojo Mehta, CEO en medeoprichter van Stop Ecocide International, zei:

“De wetgeving inzake ecocide raakt wereldwijd in opmars met opmerkelijke snelheid. Van een formeel voorstel bij het Internationaal Strafhof tot wetgevende vooruitgang in heel Europa en een groeiend politiek momentum in Afrika: regeringen wenden zich steeds vaker tot het strafrecht om de ernstigste vormen van milieuvernietiging aan te pakken. “Deze nieuwe modelwet biedt wetgevers in Latijns-Amerika een praktische manier om de natuur en gemeenschappen te beschermen door beslissingen die de ernstigste milieuschade veroorzaken te ontmoedigen, nog voordat de schade is aangericht.”

Gustavo Alanís, directeur van het Mexicaanse Centrum voor Milieurecht (CEMDA), zei:

“Latijns-Amerika herbergt enkele van de rijkste ecosystemen op aarde, en miljoenen mensen zijn rechtstreeks afhankelijk van de gezondheid daarvan. De wetgeving inzake ecocide trekt een duidelijke juridische grens rond de ernstigste vormen van milieuvernietiging, waarbij wordt erkend dat er een mate van schade aan de natuur en gemeenschappen bestaat die nooit mag worden geaccepteerd als een noodzakelijke prijs voor het zakendoen.”

Dr. Jorge Peláez Padilla, docent aan de faculteit Rechtsgeleerdheid en coördinator van de juridische adviesdienst „Berta Cáceres” voor milieurechtvaardigheid aan de Universidad Iberoamericana in Mexico-Stad, zei : 

“In heel Latijns-Amerika lopen milieuactivisten en gemeenschappen maar al te vaak persoonlijke en collectieve risico’s wanneer zij zich verzetten tegen ernstige milieuschade. De wet inzake ecocide legt de verantwoordelijkheid voor de ernstigste milieuschade bij degene die daarvoor verantwoordelijk is: de staat en, uiteindelijk, de besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor het veroorzaken van die schade.”

Rafael Colombo, milieujurist en lid van de Argentijnse Vereniging van Milieujuristen, zei :

“Terwijl er nog steeds wordt gestreefd naar opname van ecocide in de lijst van internationale misdrijven uit het Statuut van Rome, biedt de modelwet Latijns-Amerikaanse staten nieuwe mogelijkheden om ecocide als strafbaar feit in hun nationale wetgeving op te nemen. Dit maakt de weg vrij voor een nieuwe benadering van het strafrecht, waarmee overheids- en particuliere bedrijven en ondernemingen kunnen worden onderzocht, waardoor een einde wordt gemaakt aan de gebruikelijke straffeloosheid en het ontlopen van gerechtigheid bij misdrijven waarbij machtige actoren en machtsnetwerken betrokken zijn.”

Paulo Busse, strafrecht- en milieujurist en medeauteur van het Braziliaanse wetsvoorstel inzake ecocide, zei:

“Ecocide heeft zich altijd al overal ter wereld voorgedaan en vormt een toenemend existentieel risico voor de mensheid. Het is daarom dringend noodzakelijk dat dit zowel op nationaal als op internationaal niveau als misdrijf wordt aangemerkt.”

Je kunt de volledige modelwet inzake ecocide voor Latijns-Amerika hier lezen.