ECOCIDE – Meer dan alleen een woord
Het woord ECOCIDE beschrijft hoe we met onze planeet omgaan: de enorme schade aan en vernietiging van natuurlijke hulpbronnen en ecosystemen. Het betekent letterlijk ‘het vernietigen van je eigen thuis’.
Eco is een afkorting van ecologie (biologische interacties). Het achtervoegsel -cide verwijst naar het doden, soms in figuurlijke zin. Voorbeelden hiervan zijn: femicide, genocide, moord, kindermoord, zelfmoord, enz.
Het woord ECOCIDE krijgt echter af en toe kritiek van verschillende kanten: elke relativering van de Holocaust, hoe gering ook, is uiterst problematisch, aangezien dit de aandacht zou kunnen afleiden van de schuld voor deze verschrikkelijke misdaad en daarmee het verantwoordelijkheidsgevoel zou kunnen verzwakken ten aanzien van het leven van het Joodse volk, het bestaan van de staat Israël en de strijd tegen antisemitisme. Om deze reden is er ook kritiek op de term ECOCIDE, die expliciet is bedacht tegen de achtergrond van genocide.
Als dochter van een overlevende van de Holocaust ben ik het op geen enkele manier met deze opvatting eens.
Mijn vader, een in 1911 geboren Belgische jood, bracht een lange tijd als krijgsgevangene door in een concentratiekamp. Omdat hij zijn joodse paspoort niet bij zich had, werd hij niet als jood herkend. Dankzij zijn veelzijdige taalvaardigheid werd hij ingezet als tolk. In 1943 wist hij te ontsnappen en werd hij tot het einde van de oorlog ondergedoken in Oostenrijk. Hij sloot zich aan bij de Amerikanen en was aanwezig bij de bevrijding van het concentratiekamp Mauthausen in Oostenrijk. In totaal zijn 13 familieleden van mijn vader vergast in Auschwitz en Treblinka. Mijn vader werkte als tolk bij de Neurenbergse processen.
De afgelopen drie jaar heb ik op 27 januari, de Internationale Herdenkingsdag van de Holocaust, voor het gemeentehuis in onze gemeente een toespraak gehouden tegen antisemitisme.
Naar mijn mening is de term ECOCIDE perfect. Etymologisch gezien is hij opvallend. Juist het voorgestelde misdrijf ECOCIDE heeft publieke en politieke belangstelling en emoties gewekt, terwijl dat bij minder krachtige termen niet het geval was. De term ECOCIDE roept emoties op en trekt de aandacht. Het is een krachtige, indringende uitdrukking. Het achtervoegsel -cide staat symbool voor iets definitiefs en klinkt brutaal.
En dat is precies wat ECOCIDE is – meedogenloos, want de term betekent: de grootschalige aantasting en vernietiging van onze natuur en vitale ecosystemen. ECOCIDES vormen een belangrijke oorzaak van de klimaat- en milieucrisis (opwarming van de aarde, verlies aan biodiversiteit, milieuvervuiling).
Ik kan geen andere geschikte term bedenken die deze kernboodschap in één woord weergeeft.
En daarom hebben we een krachtige wet tegen ecocide nodig. Het milieustrafrecht dient in de eerste plaats om het milieu te beschermen en, als bijkomend gevolg daarvan, om het voortbestaan van de mensheid te waarborgen door vitale ecosystemen in stand te houden. De expressieve functie van een term is een legitieme overweging. En een belangrijke functie van het strafrecht is de ‘boodschap’ die we met ecocide associëren.
Ik heb het woord ECOCIDE nooit in verband gebracht met antisemitisme of discriminatie. Integendeel: als ECOCIDE als vijfde misdrijf wordt opgenomen in het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof, biedt dat de mensheid – en daarmee bedoel ik natuurlijk ALLE mensen – een enorme kans op een toekomst die de moeite waard is om te leven!
Viviane Fux
februari 2026