Het Belgische federale parlement heeft vandaag ingestemd met een nieuw wetboek van strafrecht voor het land, waarin – voor het eerst in Europa – het misdrijf ecocide zowel op nationaal als op internationaal niveau wordt erkend.

Op nationaal niveau zal het nieuwe strafbare feit van ecocide, dat tot doel heeft de ernstigste gevallen van milieu e aantasting – zoals grootschalige olielekkages – te voorkomen en te bestraffen, van toepassing zijn op personen in de hoogste besluitvormingsposities en op bedrijven. De straf voor personen kan oplopen tot 20 jaar gevangenisstraf, terwijl bedrijven boetes kunnen krijgen van maximaal 1,6 miljoen euro.

Binnen de Belgische federale monarchie valt de binnenlandse milieuwetgeving in de eerste plaats onder de bevoegdheid van de drie gewestregeringen van Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Het toepassingsgebied van deze nieuwe wet is beperkt tot aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de federale overheid vallen, waaronder de Noordzee en het beheer van nucleair afval.

Het beperkte binnenlandse toepassingsgebied van het nieuwe wetsvoorstel is geen reden om het belang van deze ontwikkeling te bagatelliseren, zegt Patricia Willocq, directeur van Stop Ecocide Belgium:
“Afgelopen november, na maanden van niet-aflatende pleitbezorging door een diverse coalitie van politieke bondgenoten, heeft de Europese Unie een akkoord bereikt om een nieuw specifiek strafbaar feit op te nemen in haar onlangs herziene richtlijn inzake milieudelicten, gericht op ‘gevallen die vergelijkbaar zijn met ecocide’. Nu is het aan alle 27 lidstaten om hun nationale wetboeken van strafrecht in overeenstemming te brengen met deze bijgewerkte richtlijn, een proces dat zich ook zal uitstrekken tot de drie Belgische gewesten. We verwachten dat deze inspanning de verschillen tussen de federale en regionale milieustrafrechtelijke wetgeving aanzienlijk zal verminderen. Aangezien België het voorzitterschap van de Europese Unie bekleedt, zou deze richtlijn de gewesten moeten aanmoedigen om hun rol te spelen op het gebied van hun bevoegdheid.”

“België loopt momenteel voorop in een werkelijk wereldwijd debat over het strafbaar stellen van de ernstigste vormen van schade aan de natuur en moet zich blijven inzetten voor de erkenning van ecocide door het Internationaal Strafhof, naast genocide. Om de natuur volledig te beschermen, is het noodzakelijk dat degenen die opzettelijk grote delen van de natuurlijke wereld vernietigen – en daarmee onnoemelijk veel leed bij de mens veroorzaken – strafrechtelijk worden vervolgd. We zullen ons blijven inzetten om ecocide uit België en de wereld te bannen.”

Bovendien is België het eerste Europese land geworden dat ecocide in zijn wetboek van strafrecht erkent als een internationaal misdrijf, op basis van de consensusdefinitie die in 2021 is voorgesteld door het Independent Expert Panel (IEP), bijeengeroepen door de Stop Ecocide Foundation.

Het land heeft genocide, misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en het misdrijf van agressie al erkend en voegt nu een op de natuur gericht element toe aan zijn wetboek van strafrecht door een vijfde misdrijf volgens het internationaal recht te erkennen: ecocide.

Samuel Cogolati, lid van het Federaal Parlement (partij Ecolo (Groen)), die een belangrijke rol heeft gespeeld bij het bepleiten van de opname van ecocide in het nieuwe wetboek van strafrecht, zei:
„Na vier jaar strijd in het parlement en binnen het maatschappelijk middenveld komt ons wetboek van strafrecht eindelijk de planeet te hulp: de ergste aanvallen op het milieu staan op het punt strafbaar te worden gesteld. Onze inzet werpt zijn vruchten af! Laten we een krachtig signaal afgeven aan de internationale gemeenschap: het Belgische parlement erkent ecocide als een vijfde ‘internationaal misdrijf’.

Jojo Mehta, CEO en medeoprichter van Stop Ecocide International, zei:
“België heeft vandaag blijk gegeven van sterk leiderschap, niet alleen op nationaal niveau, maar ook namens ons allemaal die kwetsbaarder worden en wier bestaansmiddelen direct worden bedreigd wanneer de machtigsten in de samenleving beslissingen nemen die leiden tot grootschalige milieuvernietiging.”

“Er ontstaat momenteel op alle niveaus een steeds grotere dynamiek rond de discussie over de wet op ecocide. Het afgelopen jaar hebben we gezien dat steeds meer landen concrete stappen hebben gezet om ecocide als nieuw strafbaar feit in hun nationale wetgeving op te nemen, waaronder Nederland, Schotland, Mexico, Brazilië, Engeland, Italië en Spanje.

“Met toonaangevende stemmen zoals die van België die het voortouw nemen, wordt er internationaal concrete vooruitgang geboekt, met name in Europa na het akkoord van afgelopen november om misdrijven op het niveau van ecocide op te nemen in de herziene EU-richtlijn inzake milieumisdrijven.

"Ik twijfel er niet aan dat het misdrijf ecocide in de nabije toekomst internationaal erkend zal worden."

Er is aanzienlijke steun vanuit het maatschappelijk middenveld voor de opname van ecocide in het herziene wetboek van strafrecht; zo heeft een door Greenpeace georganiseerde petitie meer dan 43.000 handtekeningen opgeleverd .

Greenpeace maakte deel uit van een coalitie van organisaties die in België actief zijn en die zich voor deze kwestie hebben verenigd, waaronder Stop Ecocide International, Canopea, Rise for Climate, Climate Justice for Rosa, Fondation européen pour le droit du vivant, Kaya, Climate Coalition en de Grootouders voor het Klimaat.