Schotland staat op het punt om als eerste land van het Verenigd Koninkrijk ecocide – ernstige en roekeloze schade aan de natuur – strafbaar te stellen, op grond van een nieuw wetsvoorstel van een parlementslid dat vandaag in Holyrood is gepubliceerd.
De wetsvoorstel inzake ecocide (Schotland), ingediend door MSP Monica Lennon, zou het veroorzaken van wijdverspreide, langdurige of onomkeerbare milieuschade strafbaar stellen, met mogelijke straffen van maximaal 20 jaar gevangenisstraf voor personen en onbeperkte boetes voor bedrijven.
Het wetsvoorstel zal nu worden behandeld door het Schotse parlement, dat het naar verwachting nog voor het zomerreces nog zal beginnen te bestuderen. Een volledige parlementaire stemming zou in 2025 kunnen plaatsvinden, nog voor de volgende Schotse verkiezingen in mei 2026. Het einde van de huidige legislatuur is ook het laatste moment waarop het wetsvoorstel moet worden aangenomen.
Deze baanbrekende stap plaatst Schotland in de voorhoede van de groeiende internationale inspanningen om het strafrecht in te zetten ter bestrijding van grootschalige milieuvernietiging. In september 2024 hebben Vanuatu, Samoa en Fiji formeel een amendement op het Statuut van Rome voorgesteld om ecocide als internationaal misdrijf op te nemen – een voorstel dat nu wordt gesteund door de Democratische Republiek Congo. Op regionaal niveau heeft de Europese Unie, eveneens vorig jaar, een herziene richtlijn inzake milieudelicten aangenomen waarin „gedrag dat vergelijkbaar is met ecocide“ is opgenomen, waarbij alle lidstaten verplicht zijn deze bepalingen uiterlijk in mei 2026 in nationaal recht om te zetten. Eerder deze maand heeft de Raad van Europa een baanbrekend verdrag aangenomen, het Verdrag inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht, dat staten in staat stelt gedrag te vervolgen dat leidt tot milieurampen „die neerkomen op ecocide“.
Ook de steun onder de bevolking is groot: uit een Global Commons-enquête uit 2024 bleek dat 72% van de mensen in 18 G20-landen van mening is dat het een strafbaar feit moet zijn wanneer leiders ernstige milieuschade toestaan of veroorzaken. Tot op heden hebben twaalf landen – waaronder België, Frankrijk en Oekraïne – ecocide of gelijkwaardige strafbare feiten in hun nationale wetgeving opgenomen, terwijl ten minste negen andere landen, zoals Brazilië, Mexico, Nederland, Peru en Italië, samen met Schotland actief werken aan het bevorderen van nationale wetgeving.
De belangrijkste elementen van het wetsvoorstel:
Het creëert de misdaad van ecocide. Ecocide wordt gedefinieerd als het opzettelijk of roekeloos veroorzaken van ernstige milieuschade, waarbij de schade wijdverspreid, langdurig of onomkeerbaar is.
Tot 20 jaar gevangenisstraf: voor individuen die schuldig worden bevonden, en bepalingen voor verplichte bekendmaking, herstelkosten en ongelimiteerde boetes voor overtreders uit het bedrijfsleven.
Verantwoordelijkheid van ondernemingen: topmanagers kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld wanneer bij strafbare feiten sprake is van hun instemming of medeplichtigheid.
Ter ondersteuning van het wetsvoorstel is een open brief aan de leden van het Schotse parlement gepubliceerd, ondertekend door meer dan 100 vooraanstaande personen uit de hele wereld. Tot de milieuactivisten die het wetsvoorstel steunen behoren Jonathon Porritt CBE, Dale Vince OBE, George Monbiot, prinses Esméralda van België, Ian Redmond OBE en Isabella Tree. Onder de ondertekenaars bevinden zich verschillende King’s Counsels — met name de gerenommeerde mensenrechtenadvocaten Michael Mansfield KC en Philippe Sands KC — evenals parlementsleden uit Europa, het Caribisch gebied, Afrika, Noord-Amerika en de eilanden in de Stille Oceaan, waaronder Vanuatu. Ook bedrijfsleiders zoals Paul Polman (voorheen Unilever), Charlotte O’Leary (Pensions for Purpose) en Tessa Clarke (OLIO) behoren tot de voorstanders.
Vanuit het Schotse middenveld kan het wetsvoorstel ook rekenen op een brede, sectoroverschrijdende bijval, met steun van o.a gezondheidsorganisatie Asthma + Lung UK Scotland, UNISON Scotland, Quakers in Scotland, de Scottish Wildlife Trust, Friends of the Earth Scotland, milieuwetenschapper en campagnevoerder Laura Young, Mike Robinson van de Royal Scottish Geographical Society en dominee David J.M. Coleman (Eco-Congregation Scotland).
Voorstanders zeggen dat het wetsvoorstel een cruciale juridische leemte opvult en Schotland in lijn brengt met de opkomende internationale consensus dat bepaalde vormen van milieuschade zo ernstig zijn dat ze als misdrijven moeten worden behandeld — en niet louter als tekortkomingen in de regelgeving.
Monica Lennon, lid van het Schotse parlement (MSP), zei bij de presentatie van het wetsvoorstel inzake ecocide (Schotland):
„Ik ben verheugd dat ik vandaag het wetsvoorstel inzake ecocide (Schotland) in het Schotse parlement kan indienen, gesteund door een sterke basis van steun van alle partijen en het publiek. Met wetgeving inzake ecocide kan Schotland doortastende en noodzakelijke maatregelen nemen tegen ernstige milieuschade. Milieuvernietiging is geen ver-van-mijn-bed-show voor de bevolking van Schotland – het vormt een directe bedreiging voor de gezondheid, het levensonderhoud en de toekomst van hele gemeenschappen. Van rioolwater dat in waterlopen terechtkomt tot giftige vervuiling die door de zware industrie wordt achtergelaten: de schade is reëel en houdt aan. Ecocide is een misdrijf tegen het algemeen belang, en degenen die grootschalige of onomkeerbare schade aanrichten, moeten ter verantwoording worden geroepen. Dit is een cruciale kans voor Schotland om de eerste natie in het Verenigd Koninkrijk te worden die ecocide strafbaar stelt en duidelijk maakt dat de vernietiging van de natuur hier niet wordt getolereerd.”
Professor Kate Mackintosh , uitvoerend directeur van het UCLA Law Promise Institute Europe, zei:
“Draagt Schotland met dit wetsvoorstel bij aan een belangrijke evolutie in het milieurecht. De stap om ecocide op nationaal niveau strafbaar te maken weerspiegelt een groeiende wereldwijde erkenning dat ernstige en roekeloze schade aan de natuur dezelfde juridische aandacht verdient als andere ernstige misdaden. Door massale milieuvernietiging strafbaar te maken helpt Schotland een juridisch kader opbouwen dat niet alleen de ergste misdaden tegen de natuur ontmoedigt en bestraft, maar ook de fundamentele mensenrechten handhaaft die afhankelijk zijn van een gezond milieu.”
Jojo Mehta, CEO en medeoprichter van Stop Ecocide International, zei:
“Dit Schotse wetsvoorstel is een treffend voorbeeld van hoe nationale maatregelen wereldwijde verandering teweeg kunnen brengen. Over de hele wereld wint de wetgeving inzake ecocide terrein als een essentieel instrument – niet alleen om milieubeschadiging te bestraffen, maar ook om deze te voorkomen. Hoewel het uiteindelijke doel is om ecocide wereldwijd als een ernstig misdrijf te laten erkennen, spelen nationale wetten een cruciale rol bij het legitimeren van dat doel, het creëren van momentum en het waarborgen van verantwoordingsplicht nu. Ze helpen bij het vormgeven van juridische normen die in toenemende mate hun weerslag vinden in internationale kaders.
“Van de nieuwe Conventie van de Raad van Europa, die staten in staat stelt om daden te vervolgen die 'neerkomen op ecocide', tot het formele voorstel van Vanuatu, Fiji en Samoa om van ecocide een internationale misdaad te maken, het momentum wordt steeds sterker. Dankzij Schotland krijgt deze verschuiving nu een extra stevige duw in de rug. Schotland versterkt zo ook de groeiende wereldwijde consensus dat de massale vernietiging van de natuur moet worden behandeld als een misdaad - in het recht en in principe.”
Ter ondersteuning van het wetsvoorstel inzake ecocide (Schotland)
Wij, de ondergetekenden, juichen de indiening van het wetsvoorstel inzake ecocide (Schotland) toe en dringen er bij de leden van het Schotse Parlement op aan deze baanbrekende wetgeving te steunen.
Het wetsvoorstel komt op een cruciaal moment in de ontwikkeling van het nationale en internationale milieustrafrecht, nu rechtsgebieden over de hele wereld beginnen te erkennen dat ernstige en roekeloze schade aan de natuur — ecocide — dezelfde juridische ernst vereist als andere ernstige misdrijven.
Het afgelopen jaar kende een buitengewone dynamiek:
In mei 2024 heeft de Europese Unie haar richtlijn inzake milieucriminaliteit om gedragingen op te nemen die vergelijkbaar zijn met ecocide, waarbij de lidstaten nu verplicht zijn hun nationale wetgeving uiterlijk in mei 2026 aan te passen.
In september 2024 hebben Vanuatu, Samoa en Fiji formeel een wijziging voorgesteld van het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof om ecocide toe te voegen als vijfde kernmisdrijf op internationaal niveau — een initiatief dat nu officieel wordt gesteund door de Democratische Republiek Congo.
In mei 2025 heeft de Raad van Europa een baanbrekend Verdrag inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht, waarin wordt bepaald dat staten handelingen moeten vervolgen die „neerkomen op ecocide“.
Schotland behoort nu tot de minstens negen landen — waaronder Brazilië, Mexico, Nederland, Peru en Italië — die bezig zijn met het opstellen van nationale wetgeving inzake ecocide, en staat op het punt zich aan te sluiten bij meer dan een dozijn landen die dit misdrijf al in hun wetgeving hebben vastgelegd.
Deze ontwikkelingen weerspiegelen de dringende wereldwijde noodzaak om een daadwerkelijke verantwoordingsplicht in te voeren voor de ergste milieuschade — namelijk schade die ernstig en wijdverbreid is of langdurige gevolgen heeft — en om dergelijke vernietiging te voorkomen voordat deze plaatsvindt.
De steun van het publiek voor deze verschuiving is overweldigend. Een enquête uit 2024 Global Commons-enquête bleek dat 72% van de mensen in 18 G20-landen van mening is dat het een strafbaar feit moet zijn wanneer politieke of bedrijfsleiders ernstige milieuschade toestaan of veroorzaken.
Met dit wetsvoorstel neemt Schotland een voortrekkersrol in bij een wereldwijde verschuiving op het gebied van milieurechtvaardigheid. Het sluit zich aan bij een groeiend aantal rechtsgebieden die gedurfde woorden omzetten in bindende wetgeving — waardoor de bescherming in eigen land wordt versterkt en tegelijkertijd wordt bijgedragen aan het vormgeven van opkomende internationale normen die zowel de wetenschappelijke realiteit als de morele noodzaak weerspiegelen. Het wetsvoorstel inzake ecocide (Schotland) geeft een duidelijke boodschap af: grootschalige vernietiging van de natuur is meer dan onaanvaardbaar — het is strafbaar. Met politieke wil kan en moet de wet in overeenstemming worden gebracht met het publieke geweten.
We dringen er bij de leden van het Schotse parlement op aan om deze historische kans met beide handen aan te grijpen.
Aileen McLeod
Directeur van de Wellbeing Economy Alliance Scotland (WEAll Scotland)
Andrew Minto
Docent civiele techniek, Abertay University
Andy Middleton
Medeoprichter van Youth Unite
Animal Equality UK
Antoinette Vermilye
Medeoprichtster van de Gallifrey Foundation
Ben Goldsmith, voorzitter van het Conservation Collective
Bianca Pitt
Medeoprichtster van SHE Changes Climate
Brigid Inder OBE
Medeoprichtster van Women's Initiatives for Gender Justice (WIJG)
Caroline Mair-Toby
Algemeen directeur, Institute for Small Islands
Charles Perry
Pionier op het gebied van duurzaamheid en groene ondernemer
Kinderparlement
Het ‘Reduce, Reuse & Recycle’-project van de gemeenschappen (C3R)
Professor Damien Short
-hoogleraar mensenrechten en milieurechtvaardigheid en mededirecteur van het Human Rights Consortium, School of Advanced Study, Universiteit van Londen
David Hunter
Senior Counsel, Bates Wells
Dr. Doug Specht
, universitair hoofddocent culturele geografie aan de Universiteit van Westminster
Studentenvereniging van de Napier-universiteit in Edinburgh (ENSA)
Emma Howard Boyd
Voorzitter van ClientEarth
Dr. Ewan Gibbs
FRHS, hoofddocent economische en sociale geschiedenis aan de Universiteit van Glasgow
Finn Finlayson, hoofd Systemische Praktijk bij
en voormalig medeleider van het beleidsteam van Fashion Revolution Scotland
Frieda Gormley
Oprichtster van House of Hackney
George Monbiot
Auteur en milieuactivist
Gerry Liston
Senior jurist, Global Legal Action Network
Howard Wood OBE
Medeoprichter van de Community Arran Seabed Trust en winnaar van de Goldman Environmental Prize
Imanga Wamunyima Jr.
, parlementslid van Zambia en lid van de Alliantie van Parlementsleden voor de Erkenning van de Wet op Ecocide
James Cameron
Ere-fellow van het Grantham Institute for Climate Change and Environment, Imperial College London
Dr. Jason McCue
Senior Partner, McCue Jury & Partners LLP
Jessie Mond Wedd
Mededirecteur, Lawyers for Nature
Jo Pike
Algemeen directeur, Scottish Wildlife Trust
Jojo Mehta
, CEO en medeoprichter van Stop Ecocide International
Prof. dr. Kai-Uwe Schrogl
Voorzitter van het International Institute of Space Law (IISL); voormalig voorzitter van de juridische subcommissie van het Comité van de Verenigde Naties voor het vreedzaam gebruik van de ruimte (UNCOPUOS)
Katy Dimmock, Senior Manager bij
Public Sector (gezondheidszorg) en voormalig penningmeester van Fashion Revolution Scotland
Kirsty Jenkins
Beleidsdirecteur bij OneKind
Lammert van Raan
Voorvechter van wetgeving inzake ecocide en klimaatmaatregelen | Transitie-leider | Voormalig lid van de Tweede Kamer
Laura Young
Milieuwetenschapper en campagnevoerder
Lisa Oldring
Internationaal mensenrechtenadvocaat
Dr. Malayna Raftopoulos
Universitair hoofddocent, Afdeling Politicologie, Universiteit van Aalborg
Marie Toussaint
, lid van het Europees Parlement en oprichtster van de Alliantie van Parlementsleden voor de Erkenning van Ecocide
Martin Crook
Hoofddocent sociologie, University of the West of England
Dr. Michelle Maloney
Nationaal coördinator, Australian Earth Laws Alliance
Mikko Pyhälä
Emeritus ambassadeur van Finland en voormalig hooggeplaatst medewerker van het UNEP
Netwerk voor klimaatactie in Noordoost-Schotland
NESCAN
Schrijverscollectief Paperboats
Paul Powlesland
Mededirecteur, Lawyers for Nature
Petra Bayr
Lid van de Nationale Raad van Oostenrijk en lid van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa
Phoebe Tickell
Oprichtster van Moral Imaginations, gastonderzoeker op het gebied van natuurgericht bestuur aan de Universiteit van Reading.
Dr. Rachel Killean
Hoofddocent, Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Sydney
Raphaël Mahaim
Lid van het Zwitserse parlement en lid van de Alliantie van parlementariërs voor de erkenning van de wet op ecocide
Rob White,
, emeritus hoogleraar criminologie aan de Universiteit van Tasmanië, Australië
Rushton Paray
Parlementslid van Trinidad en Tobago en lid van de Alliantie van Parlementsleden voor de Erkenning van de Wet op Ecocide
Scottish Environment LINK
Dr. Shela Sheikh
, hoofddocent internationale politiek aan de Universiteit van Londen
Sian Sutherland
Medeoprichter en Chief Changemaker bij A Plastic Planet + Plastic Health Council
Steven Donziger
Mensenrechtenadvocaat
Dr. Suwita Hani Randhawa
Hoofddocent Politicologie en Internationale Betrekkingen, University of the West of England
Thomas Obel Hansen
Hoofddocent rechten, Ulster University (VK)
UNISON Schotland
Zal Attenborough meespelenin de film *
*? Acteur en medeoprichter van Green Rider
Ximena Vengoechea
-advocaat, Orde van Advocaten
Yuliia Ovchynnykova
, parlementslid van Oekraïne en lid van de Alliantie van parlementariërs voor de erkenning van de wet inzake ecocide
Alexandra Attalides
Lid van het Huis van Afgevaardigden van Cyprus en lid van de Alliantie van Parlementsleden voor de Erkenning van Ecocide
Andy Jasper
, CEO van het Eden Project
Andy Wightman
Voormalig lid van het Schotse parlement en landrechtenactivist
Anna Ackermann
, bestuurslid van het Centrum voor Milieu-initiatieven Ecoaction (Oekraïne)
Astma + Long UK Schotland
Ben Rawlence
, CEO van Black Mountains College
Brian McConnachie KC,
, Faculty of Advocates
Brontie Ansell
Mededirecteur, Lawyers for Nature
Charles Burdett
Directeur van het Institute of Languages, Cultures and Societies, School of Advanced Study, Universiteit van Londen
Charlotte O'Leary
, CEO van Pensions for Purpose
Cindy Forde
Auteur, oprichter van Planetari, Associate Fellow aan het Homerton College van de Universiteit van Cambridge
Dale Vince OBE
Oprichter van Ecotricity
David Fleetwood
Beleidsdirecteur, The John Muir Trust
Eerwaarde David J.M. Coleman
Milieupastor, Eco-Congregation Scotland
Regionale Raad voor Gelijkheid van Edinburgh en Lothian (ELREC)
Elizabeth May
, parlementslid voor Saanich-Gulf Islands, Canada, en lid van de Alliantie van parlementariërs voor de erkenning van de wet op ecocide
Prinses Esmeralda van België
Journaliste, schrijfster en voorvechtster van milieu- en mensenrechten
Fashion Revolution Schotland
Fraser Sutherland
Algemeen directeur, Humanist Society Scotland
Friends of the Earth Schotland
Georgia Elliott-Smith
Directeur van Fighting Dirty; voormalig speciaal jeugdgezant van de UNESCO voor jeugd en milieu
Dr. Helen Dancer
, universitair hoofddocent rechten en antropologie aan de Universiteit van Sussex
Ian Redmond OBE
Hoofd Natuurbehoud, Ecoflix
Isabella Tree
Schrijfster, natuurbeschermster en mede-eigenaar van het Knepp-rewildingproject Isabella Tree, schrijfster, natuurbeschermster en mede-eigenaar van het Knepp-rewildingproject
Jane Davidson
Auteur van #FutureGen: Lessons from a Small Country; opsteller van de Wet inzake het welzijn van toekomstige generaties van Wales
Jess Pepper
Oprichter van Climate Café®; directeur van Climate Café® CIC en het Global Climate Café® Network
Professor Jill Belch,
, hoogleraar vasculaire geneeskunde aan de Universiteit van Dundee
Joanne Chidley
Oprichtster van Beauty Kitchen
Sir Jonathon Porritt
Auteur en milieuactivist; medeoprichter van Forum for the Future, voormalig directeur van Friends of the Earth
Professor Kate Mackintosh
, uitvoerend directeur van het UCLA Law Promise Institute Europe
Kevin Lindsay
, organisator bij ASLEF Schotland
Kristín Vala Ragnarsdóttir
Wetenschapper en emeritus hoogleraar, Universiteit van IJsland
Laura Clarke
, CEO van ClientEarth
Lewis Pugh
VN-beschermheer van de oceanen en de Lewis Pugh Foundation
Lucy Tammam
Creatief directeur, TAMMAM
Manda Scott
Auteur, futurist en oprichter van de podcast ‘Accidental Gods’
Dr. Mark Jones
Dierenarts, hoofd beleidszaken bij de Born Free Foundation
Michael Mansfield KC
Advocaat, voorzitter van de Haldane Society en beschermheer van Viva!
Mike Robinson
Algemeen directeur, Royal Scottish Geographical Society
Niki Taylor MBE
Onderzoeker op het gebied van regeneratieve textiel, docent regeneratief modeontwerp aan de Universiteit van Edinburgh en voormalig landencoördinator van Fashion Revolution Scotland
Open zeeën
Paul Polman
Voormalig CEO van Unilever, medeoprichter en erevoorzitter van IMAGINE, bestuurslid bij Systemiq Ltd, auteur van *Net Positive* en pleitbezorger van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN
Pertti Salolainen CBE
Voormalig vicepremier van Finland, parlementslid en ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk
Professor Philippe Sands KC,
, hoogleraar rechtsgeleerdheid aan het University College London
Quakers in Schotland
Ralph Regenvanu
Minister van Klimaatverandering, Energie, Meteorologie, Geologische Risico’s, Milieu en Rampenbeheer van de Republiek Vanuatu
Richard McCready
Politiek medewerker, Scottish Co-operative Party
RSPB Schotland
SCIAF
Schots-katholiek Internationaal Hulpfonds
Schots Jeugdparlement
Dr. Shivali Fifield
Hoofd van het Environmental Rights Centre for Scotland
Sophie Dembinski
Wereldwijd hoofd Beleid en hoofd VK bij Ecosia
Stop Klimaatchaos Schotland
Tessa Clarke
Medeoprichtster en CEO van Olio
Tim Smit
Medeoprichter van het Eden Project
Studentenvereniging van de Universiteit van Aberdeen
Will Travers OBE
Medeoprichter en uitvoerend voorzitter van de Born Free Foundation.
De beweging van jonge vrouwen
