Deze gastblog maakt deel uit van een reeks die bedoeld is als een speciaal platform voor de vele wereldwijde bewegingen en campagnes die zich inzetten tegen de vernietiging van ecosystemen, zodat zij hun verhalen, ervaringen en standpunten kunnen delen.
Deze gastblog is geschreven door Cathy Cliff, beleidsadviseur bij de Soil Association.
Op 12 maart 2024 lanceerde de Soil Association de campagne ‘Stop Killing our Rivers’, waarin wordt opgeroepen tot dringende maatregelen van de overheid om de gevolgen van intensieve kippenhouderij voor de kostbare rivieren in het Verenigd Koninkrijk aan te pakken.
De rivier de Wye (die in Wales ontspringt als de Afon Gwy) stroomt over een afstand van 155 mijl van het Cambrian-gebergte in Midden-Wales naar de monding van de Severn in het westen van Engeland. In 2020 strekte een dikke algenbloei zich over meer dan 140 mijl langs de rivier uit, waardoor een groot deel van het leven onder het wateroppervlak omkwam. De algenbloei werd veroorzaakt door eutrofiëring – nutriënten, voornamelijk fosfaten afkomstig uit het afval van industrieel gehouden kippen, waren in het water terechtgekomen, wat leidde tot een snelle algengroei en een zuurstoftekort in de rivier. Intensieve landbouwactiviteiten hadden de druk op de rivier, die al te kampen had met andere bronnen van vervuiling zoals rioolwater, nog verder vergroot. Ondanks alle bestaande wettelijke beschermingsmaatregelen had de Wye moeite om te overleven.
In 2023 werd de status van de rivier de Wye door Natural England verlaagd naar „ongunstig-achteruitgaand” vanwege de achteruitgang van belangrijke soorten die beschermd zouden moeten worden op grond van de aanwijzing van het gebied als Speciaal Beschermingsgebied (Special Area of Conservation) krachtens de Habitats- en Soortenverordeningen.
Fosfaatverontreiniging is een bijzonder punt van zorg in het stroomgebied: het teveel aan fosfaat in de lokale bodem, dat het gevolg is van het uitrijden van veemest, spoelt weg naar de rivier en veroorzaakt algenbloei. Deze algenbloei onttrekt zuurstof aan het water en houdt zonlicht tegen, waardoor de natuurlijke biodiversiteit wordt vernietigd.
De fosfaatconcentraties in de Wye liggen al tientallen jaren op gevaarlijk hoge niveaus, maar het is de snelgroeiende pluimvee-industrie die de ‘druppel’ is gebleken. De regelgevende instanties in Engeland en Wales hebben allemaal de intensieve pluimveehouderij aangewezen als een belangrijke bron van fosfaatverontreiniging.
Kippen zijn momenteel de meest voorkomende dieren in de landbouw in het stroomgebied, met meer dan 20 miljoen dieren die op elk moment worden gehouden, wat neerkomt op een kwart van alle kippen in het Verenigd Koninkrijk. Vleeskippen worden in bijzonder grote aantallen per bedrijf geproduceerd, vooral als je bedenkt dat een vleeskuiken gemiddeld slechts 40 dagen leeft en dat er in elke eenheid ongeveer 7 zogenaamde „teeltcycli“ per jaar kunnen plaatsvinden. Veel bedrijven beschikken over meerdere eenheden.
De enorme hoeveelheden mest die door de kippen in deze bedrijven worden geproduceerd, worden op lokale landbouwgrond uitgereden en vormen de oorzaak van de fosfaatverontreiniging in de rivier.
Deze situatie, waarin een van onze belangrijkste natuurgebieden zo zwaar is aangetast door de aanwezigheid van deze intensieve pluimveebedrijven, is deels het gevolg van tekortkomingen in het ruimtelijke ordeningssysteem. Maar het zijn vooral ons voedselsysteem en de gebrekkige regelgeving die de tragische achteruitgang van de rivier in de hand hebben gewerkt.
Het Britse voedselsysteem wordt in stand gehouden door een geconsolideerde toeleveringsketen waarin internationale voedselverwerkende bedrijven en supermarkten de touwtjes in handen hebben en druk uitoefenen op boeren. De prijzen worden laag gehouden onder het voorwendsel dat consumenten goedkope kip willen en verwachten, ondanks het feit dat we tegenwoordig minder dan de helft betalen voor een kip dan in 1971, en vaak zelfs minder dan de prijs van een kopje koffie.
De huidige milieuwetgeving schiet duidelijk tekort, waardoor er zowel in het nationale als in het internationale strafrecht een leemte ontstaat op het gebied waar de natuur juist beschermd zou moeten worden. Maar de situatie had heel anders kunnen zijn als er, zoals oorspronkelijk de bedoeling was, een internationaal recht inzake ecocide van kracht was geweest.
Toen het Internationaal Strafhof in 2002 werd opgericht om de misdaden te vervolgen die de mensheid als de ernstigste beschouwt (genocide, misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en misdaden van agressie), was het ook de bedoeling dat ecocide – ernstige schade aan het milieu – hierin zou worden opgenomen. Hoewel ecocide jarenlang aan de orde was in de discussies die leidden tot de oprichting van het ICC, werd het plotseling geschrapt. De redenen hiervoor blijven een raadsel, maar hiermee ging een enorme kans verloren om een krachtige bescherming voor het milieu in het leven te roepen. De aanmerking van ecocide als een van de ernstigste misdrijven zou internationaal een krachtig signaal hebben afgegeven dat ernstige schade aan het milieu onaanvaardbaar is.
Het zou zijn doorgedrongen tot in de bestuurskamers en ministeries over de hele wereld, waar veel van de beslissingen worden genomen die leiden tot milieuvernietiging, en het besluitvormingsproces hebben veranderd. Het zou naar alle waarschijnlijkheid invloed hebben gehad op de beslissingen die de ongebreidelde uitbreiding van de intensieve pluimveebedrijven langs de oevers van de Wye mogelijk hebben gemaakt. Het is te laat om met ecocidewetgeving schade aan de Wye te voorkomen – we zijn nu gedwongen manieren te vinden om de rivier te redden – maar het kan in de toekomst andere rivieren en kostbare ecosystemen beschermen.
Als er snel actie wordt ondernomen, kan de Wye misschien nog gered worden, maar andere rivieren en ecosystemen in het Verenigd Koninkrijk lopen nog steeds gevaar. We hebben tien andere rivieren in Engeland en Wales geïdentificeerd in de buurt waarvan toestemming is verleend voor de vestiging van een aantal intensieve pluimveebedrijven. Ook deze rivieren lopen mogelijk gevaar door vervuiling door kippenboerderijen, nu of in de toekomst, als de productie blijft groeien. We moeten het aantal kippen in het hele Verenigd Koninkrijk terugdringen. Het voer en de productie moeten snel en ingrijpend veranderen.
Wat we echt nodig hebben, is een systeemverandering – we moeten een einde maken aan de bouw van intensieve pluimveebedrijven en het aantal bestaande bedrijven terugdringen. De overblijvende bedrijven moeten opereren onder een nieuw vergunningensysteem dat wordt toegepast bij veel lagere drempelwaarden voor de veestapel en dat eisen bevat op het gebied van dierenwelzijn en afvalbeheer.
Er is een rechtvaardige en veilige overgang nodig, zodat boeren deze schadelijke sector kunnen verlaten. Veel boeren zitten vast aan een langdurige financiële verbintenis met een pluimveebedrijf op hun land, waarbij leningen zijn aangegaan in het kader van een contract met een kippenverwerker.
Deze overgang moet zorgvuldig worden begeleid om het levensonderhoud van de producenten te waarborgen en het dierenwelzijn voorop te stellen. Dit vereist veranderingen in de hele toeleveringsketen, aanpassingen in het voedingspatroon en een eerlijke regeling voor boeren en consumenten.
We moeten het aantal kippen in bestaande pluimveebedrijven terugdringen door de ‘Better Chicken Commitment’ in te voeren, een reeks normen waaraan detailhandelaren en horecaondernemers zich kunnen verbinden. Hiermee verbinden zij zich ertoe kippenvlees in te kopen dat is geproduceerd volgens minder intensieve methoden, waaronder langzamer groeiende dieren, minder afval en een verminderde afhankelijkheid van producten zoals soja die in kwetsbare omgevingen in het buitenland worden geteeld. We moeten ervoor zorgen dat industrieel pluimvee geleidelijk uit scholen en ziekenhuizen wordt verbannen.
Als we snel en zorgvuldig te werk gaan, kunnen we een einde maken aan de vervuiling door de industriële kippenhouderij en helpen onze rivieren weer tot leven te brengen.
Doe met ons mee en stuur een boodschap naar de Britse regeringen
Teken de petitie van de Soil Association waarin wordt opgeroepen tot:
1) Een verbod op nieuwe intensieve kippenhouderijen
2) Steun voor boeren om uit deze schadelijke sector te stappen
3) Maatregelen om de consumptie van kip terug te brengen tot een duurzamer niveau
