Samenvatting

De Belgische wet inzake ecocide is vandaag in werking getreden als onderdeel van het nieuwe wetboek van strafrecht van het land (artikel 94, Boek II), waarmee de laatste stap is gezet in een wetgevingsproces dat al enkele jaren in beslag heeft genomen.

Het nieuwe wetboek van strafrecht, dat in februari 2024 door het Federaal Parlement is aangenomen, betekent de eerste ingrijpende herziening van het Belgische strafrecht in meer dan 150 jaar. De Belgische Federale Overheidsdienst Justitie (FOD Justitie) omschreef de inwerkingtreding ervan als een „historisch“ moment en benadrukte daarbij met name ecocide als een van de nieuwe strafbare feiten.

De bepaling inzake ecocide heeft betrekking op opzettelijke onrechtmatige handelingen die worden gepleegd in de wetenschap dat deze ernstige, wijdverspreide en langdurige milieuschade zullen veroorzaken. Op dit strafbare feit staat een maximale gevangenisstraf van 20 jaar.

De Belgische wet inzake ecocide werd aangenomen kort voordat de herziene EU-richtlijn inzake milieudelicten in mei 2024 in werking trad. De EU-wetgeving verplicht de lidstaten om de strafrechtelijke sancties voor ernstige milieudelicten te verscherpen, met inbegrip van gekwalificeerde delicten die betrekking hebben op bijzonder ernstige milieuschade, die in de overwegingen van de richtlijn worden omschreven als gedragingen die „vergelijkbaar zijn met ecocide”.

De wet heeft een federaal toepassingsgebied en bestrijkt gebieden die onder de federale bevoegdheid vallen, waaronder de Noordzee en aangelegenheden met betrekking tot ioniserende straling en radioactief afval. Aangezien de verantwoordelijkheid voor het grootste deel van de milieubescherming echter bij de drie gewesten (Vlaanderen, Wallonië en Brussel-Hoofdstad) ligt, zullen ook zij te maken krijgen met de omzetting door België van de EU-richtlijn inzake milieucriminaliteit en zullen zij ervoor moeten zorgen dat de bepalingen binnen hun respectieve bevoegdheidsgebieden worden nageleefd.

Patricia Willocq, diplomatiek directeur voor Afrika en de Franstalige landen bij Stop Ecocide International, zei :

“Dit is een belangrijk moment voor België en voor de toenemende erkenning van ecocide. Twee jaar na de goedkeuring ervan kan het Belgische strafbare feit van ecocide nu in de praktijk worden toegepast.

De volgende belangrijke stap zal zijn om te bekijken hoe de regio’s hun respectieve regelgevingskaders in overeenstemming brengen met de EU-richtlijn inzake milieucriminaliteit, waarbij de samenhang met het federale regelgevingskader gewaarborgd moet blijven.

Nu de vooruitgang in heel Europa en wereldwijd in een stroomversnelling raakt, zien we dat de wetgeving langzamerhand aansluiting begint te vinden bij een simpele realiteit: de ernstigste vormen van milieubeschadiging vragen om daadwerkelijke aansprakelijkheid.”

De bepaling inzake ecocide, zoals vastgelegd in artikel 94 van Boek II van het Belgisch Wetboek van Strafrecht, is hier te vinden.