Na een historische, unanieme stemming in de Commissie juridische zaken heeft het Europees Parlement vandaag bekendgemaakt dat het de opname van „ecocide“ in de herziene EU-richtlijn inzake milieudelicten steunt.
Afgelopen dinsdag, 21 maart, heeft de Commissie juridische zaken van het Europees Parlement unaniem gestemd voor het strafbaar stellen van de ernstigste milieumisdaden – algemeen bekend als „ecocide“ – inhet EU-recht¹.
Vandaag heeft het Europees Parlement, via een aankondiging tijdens een maandelijkse plenaire vergadering, officieel zijn steun uitgesproken voor de opname van misdrijven op het niveau van ecocide in de herziene richtlijn van de Europese Unie inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht.
“Het is zeer bemoedigend dat het Europees Parlement het begrip ecocide serieus neemt. Net als bij genocide en misdaden tegen de menselijkheid in 1945 wordt de internationale gemeenschap vandaag de dag geconfronteerd met een nieuw soort bedreiging: ernstige en wijdverspreide of langdurige schade aan het milieu, van een aard die in strijd is met bestaande wettelijke verplichtingen en aansluit bij het opkomende begrip ecocide. Dit is een uiterst belangrijke eerste stap, nu de EU ernaar streeft een leidende rol te spelen bij het leiden van de regio en de wereld naar een milieuvriendelijkere toekomst.” — Professor Philippe Sands KC, internationaal jurist en schrijver, medevoorzitter van het onafhankelijke deskundigenpanel² voor de juridische definitie van ecocide.
“De ecologische situatie van onze planeet is meer dan kritiek. Er is een nieuw juridisch tijdperk nodig. Het Europees Parlement heeft de helderheid gehad om dit in te zien door de lidstaten te verplichten ecocide te erkennen. Elke staat moet nu beslissen aan welke kant hij staat. We hebben gezegd dat een ander Europa mogelijk is. Welnu, hier is het bewijs dat de strijd van de Groenen vruchten afwerpt. We zullen er alles aan doen om deze overwinning te consolideren en effectief te maken. Ecocide is een essentieel en revolutionair juridisch instrument voor de bescherming van het milieu.” — Marie Toussaint, lid van het Europees Parlement (Groenen/EFA).
“Het is op het juiste moment en volkomen terecht dat het Europees Parlement zijn steun uitspreekt voor de opname van misdrijven op het niveau van ecocide in de herziene richtlijn inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht; wij feliciteren het Parlement met zijn goedkeuring en zijn van mening dat deze stap een historisch keerpunt zou kunnen inluiden in onze relatie met de planeet. Het Europees Parlement heeft vandaag blijk gegeven van leiderschap, vooruitziendheid en, inderdaad, solidariteit met de vele kwetsbare landen en gemeenschappen die lijden onder de gevolgen van ecocide. Wij vertrouwen erop dat alle EU-instanties deze tekst zullen erkennen als het geschenk dat het is en deze zullen opnemen in het EU-recht.” — Jojo Mehta, uitvoerend directeur, Stop Ecocide International.
De voorgestelde tekst sluit nauw aan bij de internationale consensusdefinitie van ecocide (juni 2021) die is voorgesteld door het Independent Expert Panel (IEP), bijeengeroepen door de Stop Ecocide Foundation. Er is een specifieke definitie opgenomen voor de„ernstigste misdrijven”, waarbij rekening wordt gehouden met de voorwaarden voor schade die in het IEP-ontwerp worden gehanteerd:„ernstig en ofwel wijdverspreid, ofwel langdurig, ofwel onomkeerbaar”(waarbij de bijbehorende definities van die termen* eveneens nauw aansluiten bij die in het IEP-ontwerp). Het voorstel verplicht de lidstaten ervoor te zorgen dat deze ernstigste misdrijven in hun rechtsstelsels dienovereenkomstig worden bestraft.
Het woord „ecocide” wordt specifiek gebruikt in de overweging** (preambule) van de voorgestelde richtlijn, waar het wordt gekoppeld aan dezelfde voorwaarden van ernstige en ofwel wijdverspreide, ofwel langdurige, ofwel onomkeerbare schade.
Dit is de eerste keer dat een dergelijke definitie in een wetstekst op Europees niveau is opgenomen. De laatste stap om „ecocide“ definitief in het Europees recht te verankeren, is dat de Europese Raad en de Europese Commissie instemmen met het door het Parlement voorgestelde standpunt. In de komende maanden zullen vertegenwoordigers van elk van de drie instellingen deelnemen aan een overlegproces dat bekendstaat als „trilogue“³”.
Erkenning van „ecocide” op het niveau van de Europese Unie zou wereldwijd van groot belang zijn: alle EU-lidstaten zouden verplicht zijn om dit nieuwe strafbare feit in hun nationale wetgeving op te nemen, en aangezien de EU-lidstaten meer dan 20 % van de staten uitmaken die partij zijn bij het Internationaal Strafhof, zou dit een beslissende stap zijn in de richting van internationale erkenning van het strafbare feit „ecocide”.
*Artikel 2 (definities)
Onder „ernstig”, in de zin van artikel 3, lid 1 bis, wordt verstaan: schade die gepaard gaat met zeer ernstige nadelige veranderingen, verstoringen of aantasting van enig onderdeel van het milieu, met inbegrip van ernstige gevolgen voor het menselijk leven of de natuurlijke hulpbronnen;
Onder „wijdverspreid”, in de zin van artikel 3, lid 1 bis, wordt verstaan: schade die zich uitstrekt tot buiten een beperkt geografisch gebied, staatsgrenzen overschrijdt, of die wordt geleden door een heel ecosysteem of een hele soort, dan wel door een groot aantal mensen;
Onder „langdurig”, in de zin van artikel 3, lid 1 bis, wordt verstaan: schade die niet binnen een redelijke termijn door natuurlijk herstel kan worden verholpen;
Artikel 3 (strafbare feiten)
De lidstaten zorgen ervoor dat elk gedrag dat ernstige en hetzij wijdverspreide, hetzij langdurige of onomkeerbare schade veroorzaakt, wordt beschouwd als een bijzonder ernstig strafbaar feit en als zodanig wordt bestraft overeenkomstig de rechtsstelsels van de lidstaten.
**Overweging (met betrekking tot ecocide)
Wanneer een milieudelicten ernstige en ofwel wijdverspreide, ofwel langdurige, ofwel onomkeerbare schade toebrengt aan de luchtkwaliteit, de bodemkwaliteit of de waterkwaliteit, of aan de biodiversiteit, ecosysteemdiensten en -functies, dieren of planten, dient dit te worden beschouwd als een bijzonder ernstig misdrijf en als zodanig te worden bestraft overeenkomstig de rechtsstelsels van de lidstaten, met inbegrip van ecocide, waarvoor de Verenigde Naties momenteel werken aan een officiële internationale definitie.
