Samenvatting

De Raad van Europa heeft zijn nieuwe Verdrag inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht opengesteld voor ondertekening; dit baanbrekende instrument stelt staten in staat opzettelijk gedrag te vervolgen dat tot milieurampen leidt „dat neerkomt op ecocide“.

Moldavië, Portugal en de Europese Unie zijn vandaag de eerste ondertekenaars geworden, zoals in Straatsburg is aangekondigd. Het verdrag treedt in werking zodra tien staten, waaronder acht lidstaten van de Raad van Europa, de ratificatie hebben afgerond.

Hoewel de term ‘ecocide’ niet voorkomt in de bepalende artikelen van het Verdrag, wordt in de preambule expliciet naar het begrip verwezen en wordt er verwezen naar recente resoluties van de Raad van Europa waarin wordt opgeroepen tot erkenning ervan. De omschrijving in het Verdrag van een „bijzonder ernstig misdrijf“ – in artikel 31 gedefinieerd als opzettelijk handelen dat onomkeerbare, wijdverspreide en aanzienlijke schade of langdurige, wijdverspreide en aanzienlijke schade veroorzaakt – sluit nauw aan bij de kernelementen van de definitie van ecocide die is voorgesteld door het onafhankelijke deskundigenpanel dat in 2021 door de Stop Ecocide Foundation is bijeengeroepen.

Het verdrag introduceert aansprakelijkheid van ondernemingen en voorziet in herstelmaatregelen, zoals het herstel van het milieu, naast beschermingsmaatregelen voor personen die overtredingen melden of meewerken met justitie. De tekst legt ook verplichte straffen vast voor natuurlijke en rechtspersonen, stelt verzwarende omstandigheden vast voor ernstige of onomkeerbare schade, en creëert een aparte categorie voor het meest destructieve gedrag. Deze bepalingen samen bieden staten een veel steviger basis voor het onderzoeken, vervolgen en bestraffen van ernstige milieudelicten.

De volledige tekst van het verdrag en het bijbehorende toelichtende verslag zijn hier te vinden.