Foto: Ève Bazaiba, minister van Milieu van de Democratische Republiek Congo, en Ralph Regenvanu, speciaal gezant voor klimaatverandering en milieu van de Republiek Vanuatu, tijdens COP16 in Colombia, oktober 2024.

Samenvatting:

• De DRC is het eerste Afrikaanse land dat de invoering van een internationaal strafbaar feit inzake ecocide officieel onderschrijft.

• Deze steun volgt op het voorstel van de Pacifische landen uit september 2024 om ecocide op te nemen in het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof.

• Ecocidewetgevingen blijven wereldwijd terrein winnen in België, de EU en andere landen.

In een historische verklaring tijdens de VN-conferentie over biodiversiteit (COP16) van 2024 is de Democratische Republiek Congo (DRC) het eerste Afrikaanse land geworden dat zijn steun heeft uitgesproken voor het aanmerken van ecocide als een internationaal misdrijf. Deze steun sluit aan bij een formeel voorstel van Vanuatu, Fiji en Samoa om het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof (ICC) te wijzigen, wat een weerspiegeling is van het groeiende mondiale momentum om in het internationaal recht verantwoording af te dwingen voor de ernstigste misdaden tegen de natuur.

Met deze verklaring sluit de DRC zich aan bij een groeiende internationale gemeenschap die zich inzet voor het versterken van de milieubescherming op het hoogste juridische niveau. Wetgeving inzake ecocide heeft tot doel schade te voorkomen door de hoogste machthebbers – zowel in de particuliere sector als bij de overheid – strafrechtelijk aansprakelijk te stellen voor beslissingen die rechtstreeks leiden tot grootschalige milieuvernietiging.

Het concept van de wetgeving inzake ecocide wint wereldwijd aan terrein. De Europese Unie markeerde in november 2023 een cruciaal moment door in haar onlangs herziene richtlijn inzake milieudelicten aandacht te besteden aan ‘gedrag dat vergelijkbaar is met ecocide’. Daarnaast heeft België in februari 2024 nationale wetgeving inzake ecocide ingevoerd, en zijn er ook wetsvoorstellen in behandeling in Nederland, Mexico, Brazilië, Peru, Italië en Schotland.

In een verklaring tijdens een speciale persconferentie zei de minister van Milieu van de DRC, mevrouw Eve Bazaiba: „Ik zou heel graag zien dat in de Democratische Republiek Congo, wanneer er sprake is van een schending van ecosystemen, de verantwoordelijken worden gestraft en ter verantwoording worden geroepen voor hun daden, en dat de vernietiging van ecosystemen wordt aangemerkt als een misdrijf in de zin van artikel 7 van het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof.”

Met zijn uitgestrekte regenwouden en uitzonderlijke biodiversiteit wordt het Centraal-Afrikaanse land geconfronteerd met ernstige milieudreigingen, zoals ontbossing, illegale mijnbouw en klimaatverandering. "Door dit initiatief te steunen, beschermen we ons natuurlijk erfgoed en geven we een duidelijk signaal dat misdaden tegen het milieu niet ongestraft zullen blijven," aldus de minister.

De minister benadrukte tevens het belang van het koppelen van dit wettelijk kader aan bredere doelstellingen op het gebied van de bescherming van de biodiversiteit, en stelde dat de erkenning van het misdrijf ecocide de wereldwijde toezeggingen in het kader van het Wereldwijde Biodiversiteitskader van Kunming-Montreal zou versterken. Dit is met name van belang voor Centraal-Afrikaanse landen zoals de DRC, die de volle kracht van de klimaat- en ecologische crises ondervinden.

Een opname van de verklaring van de minister van Milieu van de DRC, mevrouw Eve Bazaiba, is te vinden hier.

Ralph Regenvanu, speciaal gezant voor klimaatverandering en milieu van Vanuatu, zei: “De steun van de DRC voor het historische voorstel van Vanuatu, Fiji en Samoa vormt een beslissende mijlpaal in de wereldwijde missie om ecocide te erkennen. Dit gebaar getuigt niet alleen van opmerkelijke solidariteit van een Centraal-Afrikaanse staat met kwetsbare eilandstaten in de Stille Oceaan, maar ook van een krachtig engagement voor milieurechtvaardigheid op internationaal niveau.”

Jojo Mehta, medeoprichter en CEO van Stop Ecocide International, zei: “Door de erkenning van ecocide als internationaal misdrijf te steunen, wijst de DRC de weg voor andere Afrikaanse landen. Dit krachtige standpunt geeft een duidelijke boodschap af: de bescherming van onze planeet en van de generaties na ons moet een wereldwijde prioriteit worden.”

Patricia Willocq, directeur voor de Franstalige landen bij Stop Ecocide International, zei: “Door de erkenning van ecocide als internationaal misdrijf te steunen, beschermt de DRC niet alleen haar unieke ecosystemen, maar ook toekomstige generaties. Deze historische toezegging weerspiegelt de vastberadenheid om ervoor te zorgen dat de rechten van de natuur worden gerespecteerd en verankerd in het internationaal recht.”